Analysis
It couldn't get on in yuppig Amsterdam – until the bubble
snapped this year
Essay | Fat years For years the party was in Amsterdam.
More hotels, more tourists. More money. A city that seemed high on its own
success. Then came corona.
Jonas Kooyman
4 december 2020
When Joël
Illidge (34) graduated in 2012, Amsterdam
breathed a crisis atmosphere. A job was unsuccessful, stalled construction
projects defined the street scene and in his then neighbourhood – Slotervaring
– there was not much to do.
But with the fat
years of Amsterdam – a period of continuous economic growth since 2013 –
Illidge'slife also changed. He ended the 1910s with a permanent contract, an
apartment on the twenty-ninth floor of a new skyscraper within the Ring and a
disposable income to finance a lifestyle full of hospitality, travel, sports
and going out. A lifestyle that came to a halt in the spring of 2020 with a
shock.
In the Amsterdam
air there is a feeling: an era has come to an end. Something's snapped. If it's
not the Rent signs in the shop windows, it's the reports of a doubling of the
number of expat homes available or the conversations you pick up on the street
from people who have lost their jobs. Amsterdam: world city on its return,
headlined Het Parool in August. The city seems to have lost its luster, city
journalist Tracy Metz wrote in a recent column.
A good time to
look back on this past era. From the zeitgeist to the lifestyle of its
inhabitants: how did amsterdam's urban culture change in the fat years?
What is
particularly striking is how yuppig
became the capital. Around 2010, the hipster culture was still dominant:
an atmosphere of second-hand, artisanal, DIY, vegetable gardens, dancing in
abandoned sheds. The atmosphere was rather, more alternative, as laid down in
the NPO series A'dam – E.V.A. And the main characters (a young civil servant
and travel agent) each had their own home.
Sometime in the
middle of the decade, that Berlin, alternative feeling began to tilt: the
hipsters were supplanted by the new
winners of our time: yuccies (successful, creative young professionals), expats and Zuidastypes, who began to make their mark on
urban culture. A striking persiflage on this is VPRO programme Joardy
Season, with the lifeof 'Valentine': an early-rich, insufferable yup
with a vague start-up who has come to live in Amsterdam because he
finds it 'cancer pittoresk'.
According to
architecture critic René Boer, this change in urban culture is a direct result
of developments in the housing market. "House prices have risen enormously
over the past decade. You have to work hard to cough up the rent of 1,500
euros." A development that was already underway in the 1990s, with the
liberalisation of the housing market and the release of tens of thousands of
social rented housing.
Boer saw the
creation of a smooth city, a polished, raked city, decorated for a young,
homogeneous group of wealthy people, who can afford to live in Amsterdam. More
and more people are also living here, says De Boer, because of the cultural
reappraisal of the city.
The range of
urban consumption – hospitality, sports, parties and living – increasingly
focused on the wealthy group
Who pays,
decides. The offer in urban consumption – catering, sports, parties and living
– increasingly focused on the wealthy group. Take the opening of Soho House, the international luxury society with
rooftop pool. Or the pricey gyms, decorated as a nightclub. A revolving
restaurant, on top of the A'dam Tower. Five-star hotels, such as the protsy W
Amsterdam. A New York-like way of living in complexes with concierge. Increased
cocaine use. Catering decorated with marble and gold. And Biròs, everywhere Biròs, the black mini-cars at 15,000 euros.
With a historic
tightness in the labour market, there was a feeling: everywhere is work,
everywhere there is money. Whoever played it smart picked up a few crumbs.
Joël Illidge also
remembers a 'wind with' feeling: "I found a job. My friends found a job.
For us, it felt like, hey, our time has finally come. In the time of the
crisis, we had stymied. Finally, we were
able to live a little comfortably. Get a coffee without paying attention to the
price."
But that
comfortable life had a price, says architecture critic René Boer. "The
culture of hard work made the rat race participants want to set up their free
time super effectively. They wanted to go to the most sophisticated festivals,
to the very best restaurant. There was much less room for a bit of fiddling,
making art, wasting your time with activities that are not necessarily
productive." That pressure led to agenda hedonism: to let the reins be
celebrated at scheduled moments.
Illidge: "The mentality arose from
work hard, play
hard. Everything had to be planned. Suddenly you had to book at all the
restaurants. Sports classes. Parties. I even had to plan my rest period,
otherwise I'd keep going."
The explosion of
festivals and marathon parties in clubs, which sometimes went on for up to 72
hours, responded to the need to escape the constant pressure, whether in a daze
or not, as the rise of the yoga sniffer showed.
According to
professor of sociology Jan Rath,
amsterdam's urban culture was under the spell of neoliberalism. Despite
soaring rents and the departure of young families from the city, there was
"relatively little protest" against rising inequality. "Under
neoliberalism, you are responsible for your own success. If you don't find a
good job, you're a loser."
Poet Florence
Tonk describes this feeling in her
Wiegelied for the city: "Meanwhile in the city / which is sat / of success
and lives in a daze (..) / increasingly has in a hurry /no place for who /it
does not deserve, not enough / so own fault. (..) who does not fit should get
out of the ring / otherwise sin of the pennies, think of the returns
anyway."
The Amsterdam
sports class was an expression of this. The strong, muscular body became the
new ideal. Apps such as Onefit and
Classpass created a run in sports classes in hip studios – from hot yoga to
kickboxing. In the parks, you saw crowded bootcamp classes.
The Flemish
psychoanalyst Paul Verhaeghe said earlier in this newspaper: "You see that
people want to live very healthy in order to work sixty hours and compete with
others." The rise of apps to get your food delivered, drive around or hire
cleaning help responded to that desire for a more efficient city life in which
you waste as little time as possible on things that don't contribute to your
job success.
Besides an urban
culture of hard work, sports and partying, something changed: Amsterdam became
more international. Although the capital is a village compared to cities like
New York or London, as an international urbanist you could continue your
lifestyle here effortlessly. Working at one of the tech giants- getting coffee
at aminimalist bar, eating out at a sourdough figuriac with natural wine,
taking yoga classes at an English-language studio, shopping at a chain in the
Nine Streets. Popular millennial
site Refinery29 published the money
diary of a 32-year-old expat in Amsterdam who drives around In Ubers and eats
lobster at Soho House.
Paradoxically,
amsterdam's international popularity led to an urban monoculture. The
neighbourhoods within the Ring began to look more and more similar and to very
different neighbourhoods in other world
cities. You could see that in the rise of hospitality chains, whose clones
spread across the city, with an aesthetic found in every major city in the
world: from the Spaghetteria to
Juice Brothers,from the Vegan Junk Food Bar to the Avocado Show. But
the exclusive gyms also opened multiple locations and identical, sterile Airbnbs
were found in every neighborhood. Amsterdam became more and more a
backdrop where anywheres – cosmopolitan city dwellers, a term coined by Brit David Goodhart
– could practice their interchangeable lifestyle, and after a few years
they could move back to a new location.
According to
Professor Jan Rath, the municipal policy
was to attract international entrepreneurs and businesses to Amsterdam with tax
breaks and an urban culture in which expats thrive, in order to compete with
other European cities. "Over the past few decades, the city has rolled out
the carpet for expats and the highly educated, as drivers of the economy."
As the city
partied, around 2019 the feeling of a bubble arose. Year after year of economic
growth since 2013. More hotels. More tourists. More money. A city that seemed
high on its own success, and seemed to be getting faster and bigger. Jan Rath:"The wheel had started to turn very
hard. Too hard." René Boer: "The economy went into overdrive."
Joël Illidge: "It felt like
something was going to burst. Year after year we got richer, but how much
longer?"
At one time, my
entire income fell away. I applied for a benefit and was at the food bank a
week later.
Francesca Louise
Smit dj, Airbnb-verhuurster
For Francesca
Louise Smit, the fat years ended abruptly. "At one time, my entire income
fell away. All my spinning jobs as a DJ, all my shifts in the hospitality industry, all my bookings
through Airbnb. I applied for a benefit
and was at the food bank a week later."
During the
lockdown, the walls came at her. "I
was suddenly very confronted with myself: did I party my twenties away? All my
self-employed friends had lost their jobs. It was a dark time. I never expected
that in my own city." From the buffer she still had she bought a plane
ticket: one-way ticket Bali. "For me, there was no longer any financial
prospect in Amsterdam." She has picked up the surfing and hopes to be able
to run again soon – the clubs are still open on the island. For now, she's
coming around with her savings.
How will
amsterdam's urban culture continue? Is the corona crisis one big reset of the
lifestyle that came out of the fat years? René Boer is sober about that; He
sees a stunned city that can come back to life. "The oiled machine has
come to a standstill, that's true. You hardly have any tourists anymore, the
catering industry is closed, many expats leave, for the first time you see
vacancy again. But you already saw it this summer, when the measures were
relaxed: it quickly folded back to the old situation: many tourists, full
catering. If everything can be reopened in the course of the year, the old
situation will largely return."
Boer thinks that
real change of urban culture requires a different municipal policy, which also
makes the city attractive to residents with lower incomes or other educational
attainment. The city has grown in the fat years, but not for the middle class.
The group of middle-income people fell by three percent last year, while the
group of high-income people now makes up a third of the population, Het Parool
wrote in early November. Young families, starters, workers, creatives: for them
and many others, the price tag of Amsterdam life became too high.
Joël Illidge has crawled through the eye of the needle:
just before the crisis struck he signed a permanent contract with the GGD.
Because he also experienced the previous crisis, he experienced the past few
years very consciously. "I thought, "Let me enjoy it now, I don't
know what's coming next. And I did. Although I also think: had the party only
lasted a little longer."
Analyse
Het kon
niet op in yuppig Amsterdam – tot de bubbel dit jaar knapte
Essay |
Vette jaren Jarenlang was het feest in Amsterdam. Nog meer hotels, nog meer
toeristen. Nog meer geld. Een stad die high leek van haar eigen succes. Toen
kwam corona.
Jonas Kooyman
4 december 2020
Toen Joël Illidge (34) in 2012 afstudeerde, ademde Amsterdam
een crisissfeer. Een baan vinden lukte niet, stilgelegde bouwprojecten
bepaalden het straatbeeld en in zijn toenmalige buurt – Slotervaart – viel niet
veel te beleven.
Maar met de vette jaren van Amsterdam – een periode van onafgebroken
economische groei sinds 2013 – veranderde ook het leven van Illidge. Hij
eindigde de jaren tien met een vast contract, een appartement op de
negenentwintigste verdieping van een nieuwe wolkenkrabber binnen de Ring en een
besteedbaar inkomen om een levensstijl vol horeca, reisjes, sporten en uitgaan
te financieren. Een levensstijl die in het voorjaar van 2020 met een schok tot
stilstand kwam.
In de Amsterdamse lucht hangt het gevoel: een tijdperk is
tot een einde gekomen. Iets is geknapt. Zijn het niet de Te Huur-bordjes in de
etalages, dan zijn het wel de berichten over een verdubbeling van het aantal
beschikbare expatwoningen of de gesprekken die je op straat opvangt van mensen
die hun baan kwijt zijn. Amsterdam: wereldstad op zijn retour, kopte Het Parool
in augustus. De stad lijkt zijn glans te hebben verloren, schreef
stadsjournalist Tracy Metz in een recente column.
Een goed moment om terug te kijken op dit voorbije tijdperk.
Van de tijdgeest tot de levensstijl van zijn inwoners: hoe veranderde de
stedelijke cultuur van Amsterdam in de vette jaren?
Wat vooral opvalt: hoe yuppig de hoofdstad werd. Rond 2010
was de hipstercultuur nog dominant: een sfeer van tweedehands, ambachtelijk,
doe-het-zelf, moestuintjes, dansen in verlaten loodsen. De sfeer was liever,
alternatiever, zoals vastgelegd in de NPO-serie A’dam – E.V.A. En de
hoofdpersonen (een jonge ambtenaar en reisbureaumedewerkster) hadden ieder een
eigen woning.
Ergens halverwege het decennium begon dat Berlijnse,
alternatieve gevoel te kantelen: de hipsters werden verdrongen door de nieuwe
winnaars van deze tijd: yuccies (succesvolle, creatieve young professionals),
expats en Zuidas-types, die hun stempel gingen drukken op de stedelijke
cultuur. Een treffende persiflage daarop is VPRO-programma Joardy Season, met
het leven van ‘Valentijn’: een vroeg-rijke, onuitstaanbare yup met een vage
start-up die in Amsterdam is komen wonen omdat hij het „kankerpittoresk” vindt.
Volgens architectuurcriticus René Boer is deze verandering
in stedelijke cultuur een direct gevolg van ontwikkelingen op de woningmarkt.
„De huizenprijzen zijn in het afgelopen decennium enorm gestegen. Je moet
keihard werken om met zijn tweeën de huur van 1.500 euro op te hoesten.” Een
ontwikkeling die al in de jaren negentig in gang werd gezet, met de
liberalisering van de woningmarkt en het vrijgeven van tienduizenden sociale
huurwoningen.
Boer zag een smooth city ontstaan, een gepolijste,
aangeharkte stad, ingericht op een jonge, homogene groep vermogende mensen, die
het kunnen betalen om in Amsterdam te wonen. Ook wílden steeds meer mensen hier
wonen, zegt De Boer, door de culturele herwaardering van de stad.
Het aanbod in stedelijke consumptie – horeca, sporten,
feesten en wonen – richtte zich steeds meer op de vermogende groep
Wie betaalt, bepaalt. Het aanbod in stedelijke consumptie –
horeca, sporten, feesten en wonen – richtte zich steeds meer op de vermogende
groep. Neem de opening van Soho House, de internationale luxesociëteit met
dakzwembad. Of de prijzige sportscholen, ingericht als nachtclub. Een draaiend
restaurant, bovenop de A’dam Toren. Vijfsterrenhotels, zoals het protserige W
Amsterdam. Een New York-achtige manier van wonen in complexen met conciërge.
Toegenomen cocaïnegebruik. Horeca ingericht met marmer en goud. En Biròs,
overal Biròs, de zwarte mini-auto’s à 15.000 euro.
Met een historische krapte op de arbeidsmarkt was er het
gevoel: overal is werk, overal is geld. Wie het slim speelde, pikte een paar
kruimels mee.
Bijvoorbeeld Francesca Louise Smit (30). Als dj, barvrouw én
Airbnb-verhuurster beantwoordde haar werk de vraag naar feesten, horeca en
toerisme. „In piekmaanden verdiende ik soms wel vier- tot vijfduizend euro”,
zegt Smit. Haar leven in de jaren tien voelde soms „als één groot feest, het
waren gouden tijden, ik had echt een hedonistische lifestyle”. In de
wintermaanden werd ze overgevlogen om te draaien in Zuid-Afrika, Bali of
Colombia, in het zomerseizoen stond ze op de gastenlijst van de grootste
festivals.
Ook Joël Illidge herinnert zich een ‘wind mee’-gevoel: „Ik
vond een baan. Mijn vrienden vonden een baan. Voor ons voelde het als: hè hè,
eindelijk is onze tijd gekomen. In de crisistijd hadden we gestruggeld.
Eindelijk konden we een beetje comfortabel leven. Een koffie halen zonder op de
prijs te letten.”
Maar dat comfortabele leven had wel een prijs, zegt
architectuurcriticus René Boer. „De cultuur van keihard werken zorgde ervoor
dat de deelnemers aan de ratrace hun vrije tijd supereffectief wilden
inrichten. Ze wilden naar de allertofste festivals, naar het allerbeste
restaurant. Er was veel minder ruimte voor een beetje lummelen, kunst maken, je
tijd verdoen met activiteiten die niet per se productief zijn.” Die druk leidde
tot agendahedonisme: de teugels laten vieren op geplande momenten. Illidge: „De
mentaliteit ontstond van work hard, play hard. Alles moest gepland worden.
Opeens moest je bij alle restaurants reserveren. Sportklasjes. Feesten. Ik
moest zelfs mijn rusttijd plannen, anders ging ik maar door.”
De explosie aan festivals en marathonfeesten in clubs, die
soms wel 72 uur lang doorgingen, beantwoordden aan de behoefte om gepland – al
dan niet in een roes – te ontsnappen aan de constante druk, zoals de opkomst
van de yogasnuiver liet zien.
Volgens hoogleraar sociologie Jan Rath was de stedelijke
cultuur van Amsterdam in de ban van het neoliberalisme. Ondanks de gigantisch
stijgende huren en het vertrek van jonge gezinnen uit de stad, was er „relatief
weinig protest” tegen de opkomende ongelijkheid. „Onder het neoliberalisme ben
je verantwoordelijk voor je eigen succes. Als je geen goede baan vindt ben je
een loser.”
Dichter Florence Tonk beschrijft dit gevoel in haar
Wiegelied voor de stad: „Ondertussen in de stad / die zat is / van succes en in
een roes leeft (..) / steeds meer haast heeft / geen plek voor wie / het niet
verdient, niet genoeg / dus eigen schuld. (..) wie niet past moet uit de ring /
anders zonde van de centen, denk toch aan de rendementen.”
De Amsterdamse sportklasjesgekte was hier een uiting van.
Het sterke, gespierde lichaam werd het nieuwe ideaal. Via apps als Onefit en
Classpass ontstond er een run op sportklasjes in hippe studio’s – van hot yoga
tot kickboksen. In de parken zag je overvolle bootcampklassen.
Daarover zei de Vlaamse psychoanalyticus Paul Verhaeghe
eerder in deze krant: „Je ziet dat mensen heel gezond willen leven om zestig
uur te kunnen werken en te kunnen concurreren met anderen.” De opkomst van apps
om je eten te laten bezorgen, je rond te laten rijden of schoonmaakhulp in te
huren speelde in op die zucht naar een efficiënter stadsleven waarin je zo min
mogelijk tijd verspilt aan dingen die níét bijdragen aan je werksucces.
Naast een stedelijke cultuur van keihard werken, sporten en
feesten, veranderde er nóg iets: Amsterdam werd internationaler. Hoewel de
hoofdstad vergeleken met steden als New York of Londen een dorpje is, kon je
wél als internationale stedeling je levensstijl hier moeiteloos voortzetten.
Werken bij een van de techgiganten, koffie halen bij een minimalistische bar,
uit eten bij een zuurdesempizzeria met natuurwijn, yogales volgen bij een
Engelstalige studio, shoppen bij een keten in de Negen Straatjes. Populaire
millennialsite Refinery29 publiceerde het gelddagboek van een 32-jarige expat
in Amsterdam, die zich rond laat rijden in Ubers en kreeft eet bij Soho House.
Paradoxaal genoeg leidde de internationale populariteit van
Amsterdam tot een stedelijke monocultuur. De wijken binnen de Ring begonnen
steeds meer te lijken op elkaar én op veryuppende buurten in andere
wereldsteden. Dat zag je aan de opkomst van horecaketens, waarvan de klonen
zich over de stad verspreidden, met een esthetiek die je in elke grote stad ter
wereld vindt: van de Spaghetteria tot Juice Brothers, van de Vegan Junkfood Bar
tot de Avocado Show. Maar ook de exclusieve sportscholen openden meerdere
vestigingen en identieke, steriele Airbnbs vond je in elke buurt. Amsterdam
werd steeds meer een decor waar anywheres – kosmopolitische stedelingen, een
term gemunt door Brit David Goodhart – hun inwisselbare levensstijl konden
uitoefenen, om na een paar jaar weer te verkassen naar een nieuwe locatie.
Volgens hoogleraar Jan Rath was het gemeentebeleid om
internationale ondernemers en bedrijven naar Amsterdam te lokken met
belastingvoordelen én een stedelijke cultuur waarin expats goed gedijen, om zo
te concurreren met andere Europese steden. „De stad heeft de afgelopen decennia
de loper uitgerold voor expats en hoogopgeleiden, als aanjagers van de
economie.”
Terwijl de stad doorfeestte, ontstond rond 2019 het gevoel
van een luchtbel. Jaar na jaar van economische groei sinds 2013. Nog meer
hotels. Nog meer toeristen. Nog meer geld. Een stad die high leek van haar
eigen succes, en alsmaar sneller en groter leek te worden. Jan Rath: „Het wiel
was wel érg hard gaan draaien. Té hard.” René Boer: „De economie ging in een overdrive.”
Joël Illidge: „Het voelde alsof er iets ging barsten. Jaar na jaar werden we
rijker, maar hoe lang nog?”
In één keer viel mijn gehele inkomen weg. Ik heb een
uitkering aangevraagd en stond een week later bij de voedselbank
Francesca Louise Smit dj, Airbnb-verhuurster
Voor Francesca Louise Smit eindigden de vette jaren abrupt.
„In één keer viel mijn gehele inkomen weg. Al mijn draaiklussen als dj, al mijn
shifts in de horeca, al mijn boekingen via Airbnb. Ik heb een uitkering
aangevraagd en stond een week later bij de voedselbank.”
Tijdens de lockdown kwamen de muren op haar af. „Ik werd
opeens heel erg geconfronteerd met mezelf: heb ik mijn jaren als twintiger
weggefeest? Al mijn zzp’ende vrienden waren hun baan kwijt. Het was een
duistere tijd, ik voelde me doodongelukkig. Dat had ik nooit verwacht in mijn
eigen stad.” Van de buffer die ze nog had kocht ze een vliegticket: enkeltje
Bali. „Voor mij was er in Amsterdam geen enkel financieel vooruitzicht meer.”
Ze heeft het surfen opgepakt en hoopt binnenkort weer te kunnen draaien – op
het eiland zijn de clubs nog open. Voorlopig komt ze rond van haar spaargeld.
Hoe zal het nu verder gaan met de stedelijke cultuur van
Amsterdam? Is de coronacrisis één grote reset van de levensstijl die voortkwam
uit de vette jaren? René Boer is daar nuchter over; hij ziet momenteel een
verdoofde stad die zo weer tot leven kan komen. „De geoliede machine is tot
stilstand gekomen, dat is zo. Je hebt nauwelijks toeristen meer, de horeca is
gesloten, veel expats vertrekken, voor het eerst zie je weer leegstand. Maar je
zag het deze zomer al, toen de maatregelen werden versoepeld: het plooide vrij
snel terug naar de oude situatie: veel toeristen, volle horeca. Als in de loop
van het jaar alles weer open kan zal de oude situatie voor een groot deel
terugkeren.”
Boer denkt dat voor echte verandering van de stedelijke
cultuur een ander gemeentelijk beleid nodig is, waardoor de stad ook
aantrekkelijk is voor bewoners met een lager inkomen of ander opleidingsniveau.
De stad is in de vette jaren gegroeid, maar niet voor de middenklasse. De groep
mensen met een middeninkomen slonk afgelopen jaar met drie procent, terwijl de
groep mensen met een hoog inkomen inmiddels een derde van de bevolking
uitmaakt, schreef Het Parool begin november. Jonge gezinnen, starters,
arbeiders, creatievelingen: voor hen en vele anderen werd het prijskaartje van
het Amsterdamse leven te hoog.
Joël Illidge is door het oog van de naald gekropen: vlak
voor de crisis toesloeg tekende hij een vast contract bij de GGD. Doordat hij
ook de vorige crisis meemaakte, beleefde hij de afgelopen jaren heel bewust.
„Ik dacht: laat ik er nu maar van genieten, ik weet niet wat er straks komt. En
dat heb ik gedaan. Al denk ik ook: had het feest nog maar iets langer geduurd.”
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
Sem comentários:
Enviar um comentário